Veiligheid in het onderwijs

Scholen en onderwijsinstellingen hebben te maken met diverse wettelijke verplichtingen op het gebied van fysieke veiligheid, sociale veiligheid en arbeidsomstandigheden. Denk aan de Arbowet, de wettelijke zorgplicht voor sociale veiligheid, de RI&E, brandveiligheidseisen en privacyregels zoals de AVG. De Arbowet verplicht iedere werkgever om veilige en gezonde arbeidsomstandigheden te organiseren. Voor scholen geldt daarnaast sinds 1 augustus 2015 een wettelijke bepaling over sociale veiligheid van leerlingen.

Ja. Iedere werkgever in Nederland is verplicht om een Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) inclusief Plan van Aanpak op te stellen. Dit geldt dus ook voor scholen en onderwijsinstellingen. Voor het primair onderwijs is bijvoorbeeld het branche RI&E-instrument Arbomeester beschikbaar.

Ja. Volgens de Arbowet is iedere werkgever verplicht om bedrijfshulpverlening (BHV) te organiseren en één of meer BHV’ers aan te wijzen. Hoeveel BHV’ers een school nodig heeft, hangt af van de risico’s, de grootte van het gebouw, de ligging van de school en het aantal aanwezigen, zoals leerlingen, medewerkers en bezoekers. Deze risico’s worden onder andere bepaald vanuit de RI&E.

De Arbowet noemt geen vast aantal BHV’ers per school. Het aantal benodigde bedrijfshulpverleners hangt af van de risico’s op de onderwijslocatie, de grootte van het gebouw, het aantal aanwezigen en de mate waarin leerlingen, medewerkers en bezoekers zichzelf bij een calamiteit in veiligheid kunnen brengen. De RI&E vormt hiervoor een belangrijk uitgangspunt, omdat daarin de risico’s en benodigde maatregelen voor de schoollocatie worden vastgelegd.

Een school moet kunnen aantonen dat veiligheid goed is georganiseerd. Daarvoor zijn verschillende documenten van belang, zoals een RI&E inclusief Plan van Aanpak, Bedrijfsnoodplan of BHV-instructies, ontruimingsplan of ontruimingsinstructies, veiligheidsbeleid voor sociale en fysieke veiligheid, antipestprotocol en privacydocumenten conform de AVG. Welke documenten precies nodig zijn, hangt af van de schoolorganisatie, het gebouw en de risico’s.

Een school toont aan dat veiligheid goed is georganiseerd door beleid, uitvoering en registratie vast te leggen. Denk aan een actuele RI&E inclusief Plan van Aanpak, BHV-organisatie, ontruimingsinstructies, registraties van oefeningen, veiligheidsbeleid en monitoring van sociale veiligheid. Voor sociale veiligheid kijkt de Inspectie van het Onderwijs onder meer naar het veiligheidsbeleid, de monitoring van veiligheidsbeleving en maatregelen wanneer verbetering nodig is. Hiervoor kunnen scholen gebruikmaken van de veiligheidsmonitor vanuit het Ministerie van OCW.

De Arbowet richt zich primair op veilige en gezonde arbeidsomstandigheden voor medewerkers binnen het onderwijs. Daarbij komen onder andere de RI&E, het Plan van Aanpak, bedrijfshulpverlening en de rol van de preventiemedewerker naar voren. Iedere werkgever is verplicht minimaal één preventiemedewerker aan te wijzen. De veiligheid van leerlingen en bezoekers speelt daarnaast een belangrijke rol binnen het totale veiligheidsbeleid van scholen.

Sociale veiligheid betekent dat leerlingen zich veilig en beschermd voelen binnen de schoolomgeving. Scholen zijn verplicht beleid te voeren gericht op sociale veiligheid, de veiligheidsbeleving van leerlingen te monitoren en passende maatregelen te nemen wanneer dat nodig is. Denk aan afspraken over pesten, grensoverschrijdend gedrag, vertrouwenspersonen en meldstructuren.

Scholen zijn wettelijk verplicht beleid te voeren op het gebied van sociale veiligheid. In de praktijk wordt dit vaak uitgewerkt in een veiligheidsplan of veiligheidsbeleid.

De Inspectie van het Onderwijs kijkt vooral naar sociale veiligheid. Daarbij wordt beoordeeld of het veiligheidsbeleid voldoende is, of de school de veiligheidsbeleving van leerlingen monitort en of er passende maatregelen worden genomen wanneer dat nodig is.

Een RI&E voor scholen is een wettelijk verplicht instrument waarmee veiligheids- en gezondheidsrisico’s binnen de schoolorganisatie in kaart worden gebracht. Waar nodig worden maatregelen benoemd om deze risico’s te beperken. Deze maatregelen worden vastgelegd in het Plan van Aanpak.

Een RI&E moet actueel, volledig en betrouwbaar zijn. Bij organisatorische, technische of bouwkundige wijzigingen moet de RI&E worden herzien. Het Plan van Aanpak is een dynamisch document en wordt in de praktijk minimaal jaarlijks geëvalueerd en waar nodig aangepast.

Een RI&E mag in principe door de werkgever zelf worden uitgevoerd, onder verantwoordelijkheid van het bestuur en bij voorkeur in samenwerking met een opgeleide preventiemedewerker. Ondersteuning van een veiligheidskundige kan meerwaarde hebben, zeker wanneer de RI&E moet worden voorbereid op toetsing of wanneer er specifieke veiligheidsvraagstukken spelen. Voor kleine schoolbesturen is een erkend branche-instrument zoals Arbomeester relevant.

Maatregelen uit het Plan van Aanpak worden geborgd door deze vast te leggen, uit te voeren, te monitoren en bij te stellen waar nodig. Dit is een continu proces. Door voortgang en aanpassingen vast te leggen, blijft aantoonbaar welke acties zijn uitgevoerd en welke maatregelen nog openstaan.

Een veiligheidsbeleid voor scholen beschrijft hoe de school werkt aan sociale, fysieke en psychische veiligheid. Denk aan afspraken over sociale veiligheid, BHV, ontruiming, incidenten, klachtenprocedures, vertrouwenspersonen, preventie en maatregelen om risico’s te beperken.

Psychosociale arbeidsbelasting vraagt om een structurele aanpak. In het veiligheidsbeleid moet duidelijk zijn welke regels en procedures gelden rondom sociale veiligheid, klachtenafhandeling en de rol van de vertrouwenspersoon. Ook moet duidelijk zijn hoe signalen worden opgepakt en welke maatregelen worden genomen om medewerkers en leerlingen te beschermen.

In praktijklokalen spelen risico’s zoals blootstelling aan gevaarlijke stoffen, verwondingen door machines of handgereedschap, wegspringende materialen, kortsluiting, elektrocutie en lawaai. Bij gymzalen gaat het vooral om fysiek letsel door springen, vallen, botsen, struikelen of uitglijden. Denk aan kneuzingen, verzwikkingen, schaafwonden, snijwonden en breuken. Ook hygiëne, ventilatie en reiniging van sporthal en kleedkamers spelen een belangrijke rol.

Op basis van de Arbowet moet iedere werkgever bedrijfshulpverlening organiseren. Voor scholen betekent dit dat er voldoende opgeleide BHV’ers moeten zijn, afgestemd op de risico’s en bezetting van de school. Daarnaast kan het, afhankelijk van de schoolorganisatie, verstandig zijn om medewerkers aanvullend te trainen in EHBO, ontruiming, communicatie, kleine blusmiddelen of specifieke scenario’s binnen de schoolomgeving.

Scholen moeten bedrijfshulpverlening organiseren en voldoende deskundige BHV’ers aanwijzen. Deze BHV’ers moeten kunnen handelen bij eerste hulp, met aandacht voor situaties met kinderen en leerlingen, een beginnende brand, ontruiming van het onderwijsgebouw en communicatie met hulpdiensten.

Daarnaast moeten er tijdens openingstijden voldoende opgeleide BHV’ers aanwezig zijn en moeten zij bekend zijn met de instructies en procedures die gelden binnen de eigen onderwijslocatie.

Tijdens openingstijden moet de bedrijfshulpverlening adequaat georganiseerd zijn. In de praktijk betekent dit dat er voldoende deskundige BHV’ers beschikbaar moeten zijn om direct te kunnen handelen bij een calamiteit. Hoeveel BHV’ers nodig zijn, hangt af van de risico’s, bezetting en inrichting van de schoollocatie.

BHV bestaat uit de onderdelen Brand en Ontruiming en Eerste Hulp. EHBO is dus één onderdeel binnen de BHV-opleiding. Binnen het onderwijs is het raadzaam om EHBO en BHV af te stemmen op de schoolomgeving, omdat ongevallen met leerlingen andere situaties kunnen opleveren dan in bijvoorbeeld een kantoor, zorginstelling of productieomgeving.

BHV-trainingen binnen het onderwijs zijn effectiever wanneer ze worden afgestemd op schoolsituaties. In een school komen andere incidenten en calamiteiten voor dan in bijvoorbeeld industrie, kantoor of zorg. Maatwerk zorgt ervoor dat deelnemers de vaardigheden beter kunnen toepassen in hun eigen werkomgeving.

Ja. Een BHV-training gericht op onderwijs bevat theorie en praktijk. Bij een basisopleiding ligt de nadruk vooral op het aanleren van basisvaardigheden. Bij herhalingscursussen, zeker wanneer deze in de eigen schoolomgeving plaatsvinden, kan praktijkgericht worden getraind met scenario’s die herkenbaar zijn voor de onderwijslocatie.

Vanuit de richtlijnen van het NIBHV-kwaliteitskeurmerk geldt voor NIBHV-certificaten een jaarlijkse herhaling. Dit helpt om kennis en vaardigheden actueel te houden, zodat BHV’ers adequaat kunnen optreden tijdens een calamiteit. Bekijk de agenda met veiligheidstrainingen.

Ja. Naast de reguliere BHV-opleiding kunnen, afhankelijk van de taak in het ontruimingsplan, specifieke trainingen worden verzorgd voor conciërges, docenten en ondersteunend personeel. Denk aan communicatie, ontruiming, portofoongebruik, kleine blusmiddelen of praktische instructies voor de eigen schoolomgeving.

Ja. Calm Veiligheidsadviesbureau kan onderwijsorganisaties ondersteunen bij het voorbereiden, begeleiden en evalueren van ontruimingsoefeningen. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de tijd tussen alarmering en verzamelen, maar ook naar communicatie tussen BHV’ers, afstemming met externe hulpverleners, bestrijding van de calamiteit en eventuele EHBO-handelingen.

Waar passend kan worden gewerkt met een LOTUSslachtoffer: een getraind persoon die een slachtoffer of verwonding realistisch naspeelt tijdens een oefening.

Een school moet duidelijke ontruimingsinstructies hebben. Wanneer op basis van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) een ontruimingsplan vereist is, bijvoorbeeld in combinatie met een brandmeldinstallatie of ontruimingsalarminstallatie, moet dit plan worden opgesteld. De NEN 8112 wordt daarbij vaak gebruikt als leidraad.

Een ontruimingsplan beschrijft hoe leerlingen, medewerkers en bezoekers het gebouw veilig verlaten bij een calamiteit. Denk aan vluchtroutes, verzamelplaatsen, alarmering, taken van BHV’ers en afspraken over communicatie.

Er is geen algemene vaste wettelijke frequentie voor iedere school vastgelegd. In de praktijk is het wenselijk om minimaal één keer per jaar een ontruimingsoefening uit te voeren. Dit helpt om de veiligheid van aanwezigen te waarborgen en om te controleren of de BHV-organisatie, ontruimingsinstructies en communicatie goed functioneren.

Een ontruimingsoefening kan zowel aangekondigd als onaangekondigd plaatsvinden, afhankelijk van het doel van de oefening en de organisatie van de school.

De brandveiligheidseisen voor schoolgebouwen zijn vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Deze eisen hebben betrekking op bouwkundige maatregelen, installatietechnische voorzieningen en het brandveilig gebruik van het gebouw.

Denk bij bouwkundige maatregelen aan brandcompartimentering, brandwerendheid van materialen en voldoende veilige vluchtroutes. Afhankelijk van het gebouw en de gebruiksfunctie kunnen daarnaast voorzieningen verplicht zijn, zoals een brandmeldinstallatie, ontruimingsalarminstallatie en passende blusmiddelen.

Welke brandveiligheidsvoorzieningen verplicht zijn, hangt af van onder andere de grootte, inrichting en het gebruik van het schoolgebouw.

In een ontruimingsplan staan algemene gegevens van de onderwijslocatie, zoals adres, bereikbaarheid, vluchtroutes, aantal verdiepingen, aanwezige veiligheidsvoorzieningen en waar deze zich bevinden, bezetting van het gebouw, verzamelplaats en evacuatieplaats.

Daarnaast bevat het plan duidelijke instructies voor wat medewerkers, BHV’ers en andere betrokkenen moeten doen bij een calamiteit. Iedereen moet weten wat zijn of haar verantwoordelijkheid is tijdens een ontruiming.

Een veilige ontruiming met grote groepen leerlingen begint met duidelijke ontruimingsinstructies en een gestructureerd draaiboek. Daarin staat welke stappen worden genomen, wie welke rol heeft en wat van waarnemers en medewerkers wordt verwacht. Het is belangrijk dat iedere medewerker weet wat hij of zij moet doen tijdens een calamiteit.

Het doel van de BHV-organisatie is om de veiligheid van aanwezigen te waarborgen totdat externe hulpverleners arriveren. Tijdens een ontruiming zorgen BHV’ers ervoor dat wordt gehandeld volgens de aangeleerde vaardigheden en vastgelegde procedures. Zij ondersteunen bij communicatie, begeleiding van aanwezigen en het opvolgen van het ontruimingsplan.

Voor veel onderwijsgebouwen geldt op basis van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) een verplichting voor een brandmeldinstallatie. Dit hangt onder andere af van de gebruiksfunctie, gebruiksoppervlakte, gebouwhoogte en inrichting van het schoolgebouw.

Omdat de verplichtingen per onderwijslocatie kunnen verschillen, is het verstandig om per schoolgebouw te laten beoordelen welke brandveiligheidsvoorzieningen vereist zijn. Denk naast een brandmeldinstallatie ook aan een ontruimingsalarminstallatie, blusmiddelen en ontruimingsplan.

Na deelname aan en afronding van de BHV-training met voldoende behaalde competenties en vaardigheden ontvangen cursisten een landelijk erkend NIBHV-diploma.

Omdat Calm Veiligheidsadviesbureau kwaliteitskeurmerkopleider is, moeten onze instructeurs voldoen aan de eisen van de certificerende instanties om de juiste trainingen binnen het onderwijs te mogen verzorgen.

Calm beschikt over het NIBHV-kwaliteitskeurmerk 004 voor BHV-trainingen. Daarnaast beschikt Calm voor EHBO-trainingen, waaronder Eerste Hulp aan Kinderen, over het keurmerk van Het Oranje Kruis. Reanimatietrainingen worden verzorgd volgens de richtlijnen van de Nederlandse Reanimatie Raad (NRR).

Ja. Calm Veiligheidsadviesbureau beschikt over het NIBHV-kwaliteitskeurmerk. Daarmee worden BHV-trainingen verzorgd volgens de richtlijnen en kwaliteitseisen van NIBHV.

Onze reanimatietrainingen voldoen aan de richtlijnen van de Nederlandse Reanimatie Raad (NRR). Op deze wijze trainen cursisten volgens de geldende richtlijnen voor reanimatie.

NIBHV-certificaten zijn 1 jaar geldig. De afdeling planning en administratie van Veiligheidsadviesbureau kan passende cursusdata doorgeven voor herhalingscursussen, zodat certificaten tijdig kunnen worden verlengd.

Ja. Trainingen kunnen in de eigen schoolomgeving worden gegeven. Dit verhoogt het rendement van de training, omdat deelnemers direct oefenen in de omgeving waarin zij hun taken en instructies moeten uitvoeren.

Ja. Calm Veiligheidsadviesbureau kan flexibel plannen. Trainingen in de avonduren of op zaterdag behoren tot de mogelijkheden. Neem vrijblijvend contact op.

Ja. De training kan op verschillende manieren worden gevolgd. Voor onderwijsorganisaties is blended learning vaak praktisch: cursisten volgen de theorie vooraf via e-learning en nemen daarna deel aan de praktijktraining. Zo kan de praktijkbijeenkomst efficiënter worden ingericht en beter aansluiten op de schoolomgeving.

Een groepsgrootte van ongeveer 12 cursisten is prettig om een rendabele en praktijkgerichte cursusdag te verzorgen. Voor scholen helpt deze groepsgrootte om voldoende aandacht te geven aan praktijksituaties binnen de eigen onderwijslocatie, zoals ontruiming, communicatie en eerste hulp.

Alle cursisten staan geregistreerd in ons CRM-systeem. Daardoor monitoren wij actief de geldigheid van certificaten voor onderwijsorganisaties en doen wij tijdig trainingsvoorstellen, zodat de geldigheid van documenten bewaakt blijft. Dit helpt scholen om BHV-certificaten actueel te houden en de veiligheidsorganisatie aantoonbaar op orde te houden voor inspecties, audits of interne controles.

Iedere cursist kan na de training anoniem een evaluatieformulier invullen. Met deze input verbeteren wij onze trainingen en sturen wij bij waar dat nodig is. Voor onderwijsorganisaties helpt deze evaluatie om trainingen beter af te stemmen op de schoolomgeving, praktijksituaties en de rol van BHV’ers binnen de eigen onderwijslocatie.

Wanneer een cursist een bepaalde competentie niet behaalt, zoeken wij mee naar een passende oplossing om alsnog alle verplichte onderdelen van de veiligheidstraining met voldoende resultaat af te sluiten. Dit kan betrekking hebben op de theorie via e-learning, de praktijkonderdelen tijdens de les of een schriftelijk herexamen. Voor scholen is dit belangrijk, zodat voldoende medewerkers aantoonbaar bekwaam blijven voor hun BHV-taken binnen de onderwijslocatie.

Ja. Trainingen kunnen worden afgestemd op de onderwijslocatie en de schoolorganisatie. Dit is rendementvol voor BHV’ers, omdat zij oefenen met situaties, instructies en risico’s die passen bij hun eigen werkomgeving.

De kosten van een BHV-training voor scholen zijn afhankelijk van de samenstelling van de training, het aantal deelnemers, de locatie en de gekozen uitvoeringsvorm. Na aanvraag ontvangt u een offerte op maat.

Eventuele bijkomende kosten, zoals materiaal, examinering, reiskosten of uitvoering op schoollocatie, worden vooraf duidelijk opgenomen in de offerte.

Ja. Calm Veiligheidsadviesbureau kan langdurige contracten of samenwerkingsafspraken afsluiten, afgestemd op de wensen en behoeften van onderwijsorganisaties.

Ja. Trainingen kunnen op bestuursniveau worden georganiseerd voor meerdere onderwijslocaties. Hierdoor kunnen planning, inhoud en uitvoering centraal worden afgestemd. Bij meerdere locaties of grotere groepen kunnen staffelprijzen worden toegepast, afhankelijk van de omvang en uitvoering.

Ja. Calm Veiligheidsadviesbureau kan advies, opleidingen en ontruimingsoefeningen combineren voor onderwijsinstellingen. Daarmee is Calm een totaalleverancier op het gebied van brandveiligheid en integrale veiligheid voor scholen.

Denk aan ondersteuning bij RI&E, BHV-organisatie, veiligheidstrainingen, ontruimingsplannen en het begeleiden van ontruimingsoefeningen.